Standard.al

“Korbi”

museNjë version i ri i shqipërimit të kryeveprës “Korbi”, të Edgar Allan Poe-s dhe poezi nga poetë anglosaksonë, për herë të parë në publikimin e “Logos&Art”, në një propozim estetik të përkthyesit Granit Zela

 

 Edgar Allan Poe (1809-1849)

Një mesnate tejet të zymtë i përhumbur me terr në shpirt

Po lëçisja ndër shkrime të lashta fatin që më ra për short

Një trokitje e mezindier, mu përhi me puhi t’erës

Sikur t’ishte dikush pas derës që me drojë po përgjon-

“Ndoshta është shtegtar i vonë”, mu pas derës po përgjon;-

Mëpastaj, ra heshtje mort

Ah, unë rroj veç të tregoj, ish’ dhjetor i ftohtë kallkan

Dhe çdocila urë n’ prushanë, hijet kobshëm i lëshonte

Fort gjakoja agu t’agonte;-n’agonì shpirti t’shëlbohej

Malli shkrimesh s’po lehtohej-malli për të bekuarën Lenorë

Vashëz e vyer dhe e shtrenjtë, engjëjt e pagëzuan “Lenorë”

Por pa emër për kurorë

 

Perde t’purpurta, hijerënda, posi gjëmat fshiknin xhamat

Angështonin, ankthëronin, si asnjë herë tash sa mot;

Zemra brofte për t’vërtetën, përnjëherë po bindja veten

“Një shtegtar i ngratë në natë ma zu derën e odës zezonë –

Një shtegtar i natës vonë mu pas derës së odës zezonë;-

Ja kjo është e kurrgjë n’botë.”

 

Do t’ia them veç natës së varrit si desh vdiqa për së gjalli

“Siç t’ka hije mik a mike, të lyp ndjesë s’të prita dot

Thashë me zërin që u tret n’erë, siç u shua trokitja n’derë

Ra aq lehtë-lehtë për besë, n’derë të odës që sterron

Hapa derën hapakrah me durimin që m’u sos

Pas kësaj, terr gjithkahmos

 

Kur në terr kredhur kundroja, sakaq beftë po shestoja

Aso ëndrrash ku morti mundet, fundit fundi i vjen prore

Mes hamendjesh e vramendjesh, krejt po çmendesha i çmeritur

Porse terri s’kish të sosur, tejendanë kishte pllakosur

Plot me drojë u belbëzua u end pezull emri “Lenorë”

Sikur doli prej kraharori, e jehoi emri “Lenorë”

Pas kësaj heshtje mizore

 

Ikur territ, në odë ardhur, shpirt e mendje m’ishin trandur

Porse ja! ja tek dëgjohet!, ai “tak-tak” që nuk harrohet!

“S’ka se si të jetë gjë tjetër” thashë “n’dritare vërtitet pezull;

Tash po vete, më s’durohet, kjo enigmë duhet t’zbulohet

Sall një grimë zemër duro, ja enigma tash po soset

Përpos erës kurrgjë jo!”

 

Në dritare hapa kanatat, kur sakaq doli nga nata

Hyri brenda korb i rrallë fort, që s’është parë qyshkahmot

Jo nuk dha aspak të njohur, jo asfare s’kuvendoi

Si zotëri a zonjë e rëndë, mbi derë t’odës një vend zgjodhi

Flatëroi mbi bust Palade, mu mbi derë të odës shkon

E zë vend sikur t’ish zot

 

Sa u qas ky zog në çast, seç ma ktheu zinë në gaz

Ish i marrë a bënte vetë kapardisej si trim me fletë

“je hiçaskushi pa kurrkënd” thashë “por krenar për sojin tënd”

Ikanak natës pa anë, fillikat në tramundanë, anës territ Plutonian

Hijezymtë qe veç zymton, thuajmë emrin që t’pagëzon

Krrokon korbi “Kurrë më jo!”

 

Mbeta shtang, kur shpendi foli, fare qartë fjalën e nxori

As këtu e as gjetiu as s’është parë as s’është dëgjuar

S’ka dalë zog a shtazë mbi tokë, asisoj fjalës t’ia thotë,

Mbi derë t’odës t’nis e kumtojë, si të paskësh shpendi gojë

Rreket të flasë, jep e merr, përmbi bust derdhur n’mermer

Emërkobi “Kurrë më jo!”

 

Porse korbi vetmitar, përsërit të njëjtat fjalë

Gjithësaherë e nyjëtonte, pesh e pezull sërish e çonte

Mëpastaj fare s’bëzajti, për një çast frymën e mbajti

S’është i pari as i fundit” thashë “do shkojë tek të shumtit

Edhe ky do t’ik askundit dhe pse shpresa vdes e fundit”

Krrokon korbi “Kurrë më jo”

 

Kur dëgjova fjalët e tij, në gjoks zemra më ka ngri

Por të paktën çka ai thotë, është e vetmja fjalë në botë

Nxënë prej të zot të patënzonë, pasi fati e kish fundosur

Nëpër kobe helme e vrere, kur e çmendën nga marazi

Dhe në zgrip të shpresës së sosur, veç ofshante i marrosur

Në zezonën e “Kurrë më jo”

 

Dhe ja korbi sërish në çast, prap ma kthen makthin në gaz

Në kolltuk u terezita, ballas zogut mbi bust n’derë t’odës

Shumëçka kisha për të shkoqitur një përgjigje të mezipritur

Nga ato veç njëra sosh, më shkretonte e më kthente në bosh

Zog ogurzi ç’kumt e ç’kob rrekej t’kumtonte krejt ndjellamort

Kur krrokonte “Kurrë më jo”

 

Ja për k’to mendjen e vrisja, prej kurrkujt përgjigje s’prisja

Shpendit zjarr sytë i flakëronin, ma shkrumbonin kraharorin

Mbi nënkresën e stolisur prej shandanit llamburisur

Pak u preha prej asaj ploje të kujtimit të kahershëm

Ajme prehje për të s’do ketë, as për mallin e asojetshëm

Në jetë të jetëve “kurrë më jo”

 

Tejendanë me temjan mbushën, Serafinët që lart bëjnë rojë

Çap i tyre ndihej n’odë shtronin hapin mbi fundshtrojë

“Jepi fund” thashë “mënisë ndaj Zotit, robi i tij është rob i mortit

Ai t’çon helmin e kujtimit, Ai t’çon melhem t’harrimit

Pi nepenthë, pi fatgjorë, në këtë botë s’ka më Lenorë”

Krrokon korbi “Kurrë më jo”

 

“Profet” thirra “krijesë e tmerrit, në mos pjellë e territ të ferrit

I mënxyrtë sikur mandata, të shtrëngoi t’ vish këtu shtrëngata

Në mos Qoftlargu këtu të flaku, të kallësh datën e të tmerrosh

Dynden hijet në shtëpi yshten- tregomë, tregomë ogurkob

A ka n’Galaadë balsam për mort- tregomë, tregomë ogurkob

Krrokon korbi “Kurrë më jo”

 

“Profet” thirra “krijesë e territ, në mos qofsh pjellë e ferrit

Pash kët’ qiell që mbulon botë-Pash vetë Zotin lëvdu qoftë

A do mundem Lenorën e mjerë, në Eden ta shoh një herë

A do mund të bëhemi tok, mu në gji sërish ta rrok

A në vrer do rroj i mbytur, për Lenorën shpirtëndritur

Krrokon korbi “Kurrë më jo”

 

O ti korb kam një fjalë të fundit, zog orëlig i hiçmoskundit

Përjetë mbetsh n’atë natë verban, thellë në terrin Plutonian

Me gjithë ç’ke e gjithë çka the, u rropososh shtatë pashë nën dhè

Lërmë t’vetmoj vetmi të shenjtë-sprapsu bustit të mermertë

Largomë kobin se m’ rëndon, në zezonën që s’mbaron

Krrokon korbi “Kurrë më jo”

 

Por jo korbi hiç nuk tutet, s’tundet vendit, vendit s’tundet

Mu mbi bust Palade truhet, bash në derë të odës-o

Sytë e tij janë të mosqofshëm, ndjellin terr e tmerr të kobshëm

Shkimet dritas që mbi të bie, hije e korbit s’e ndal turrin

Shpirti im çlirim prej hijes, gjen veç Ditën e Moskurrit!

Sall atë ditë e “kurrë më jo”

 

 Robert Burns (1759-1796)

            Një herë e një kohë, miku im

Jo mos më thuaj se malli s’të merr

Për ato kohë të vjetra herët e vonë?

A thua vallë ke mall përnjëmend

Për një herë e një kohë?

 

KORI

Ah një herë e një kohë, miku im

Ta kremtojmë atë çast atë koh’ të shenjtë

Miqësia me ty margaritar i shtrenjtë

Si me tatëpjeta apo kopsht plot me lule

Rruga që bëmë bashkë qe bekim hyjnor

Ngrijë një dolli për një herë e një kohë

 

KORI

Sa detra kaptuam si shokë dorë për dore

Prej agu gjer në mbrëmje tok e të pandarë

Por detrat u bënë oqean që na ndan

Qysh prej një herë e një kohe

 

KORI

Ja një dorë që zgjatet miku im për besë

Ajo të jep thesar, kape atë dorë!

Ajo shoqëri e rrallë qoftë e tillë përherë

Si një herë e një kohë

William Butler Yeats (1865-1939)

Ujdhesa në gji të liqenit

Po nisem për udhë, dua të rroj në Inisfri

Prej balte e thuprash të njoma kasollja ime e thjeshtë

Togje bishtajash në derë, koshere bletësh përmbi

Zukam’ e luadhe të qeta ku do të çoj plot një jetë

 

Veç atje prehja-puhi shpërhapet pak e nga pak

Paqtuese nëpër ag, kur bulkthi këngës ia merr;

Mesnatës së ëndërrt qiellin përflak

Përplot flatrime zogjsh mbrëmjes në terr

 

Po nisem për udhë, ngase s’më shqitet kurrë

Paqëtimi i asaj ujnaje me ujdhesën në gji

Hem kur endem udhëve, hem në qytete-qivur

Më pushton dalëngadalë të gjithin trup e shpirt

 

Robert Frost (1874-1963)

                  Një mbrëmje me borë u ndala ndanë korijes

 

Një grimë gjeta prehje ndanë asaj korije

I zoti diku larg në strehën e tij flinte

S’kishte frymë njeriu veç unë i shtanguar

Kundroja bornajën që bie e bie

 

Kali nuk trokon, turfullon pa kuptuar

Liqeni kallkan-ngrirë, vis krejt i shkretuar

Më sheh sikur thotë “Çfarë kundron Imzot

Ndanë korijes me borë tejendanë mbuluar?”

 

Shkund krifën, rreh thundrat kali im më kot

Pyetja që s’bën dot po e mundon fort

As han as bujtinë në mugëtirën e qetë

Puhia leht’ fryn bornaja zbardhon

 

Seç më grish korija më prehjen që jep

Por udhën e nisur s’e lë dot në mes

Kam një amanet që dheu s’e tret

Kam një amanet që dheu s’e tret

 

 

                   Udha e pashkelur

Dy udhë para meje prisnin pyllit të të blertë,

O Zot kë të merrja e kë të duhej të lija?

Ishte një vendim që kurrë nuk kishte kthim

Ato ishin dy udhë, unë kisha veç një jetë

E një jetë s’ mjaftonte të shkoja në të dyja

 

U nisa në njërën udhë, pa më të voglën drojë

Qe udhë e shkelur rrallë, tjetra më e lehtë ish

Donte mijëra mundime që s’rrëfehen dot me gojë

E udha që s’mora qe më e lehtë njëqindfish

 

E ja! sikur i kam të dyja udhët përpara

Sikur sot më duhet të zgjedh si atëherë

Oh, e di fort mirë se nuk ka kthim prapa

Ndër të gjitha zgjedhjet s’heq dorë kurrë nga e para

Edhe sikur të zgjidhja sërish një mijë herë!

 

Në fund fare, do t’kem çfarë të rrëfejë në jetë

Për atë udhëtim jo të lehtë me të cilën jeta m’u mbush

Dy udhë më prisnin pyllit të të blertë-e unë

Mora njërën udhë-atë që zgjidhte rrallëkush

Ajo udhë miqtë e mi m’i dha jetës kuptim

Shqipëroi: Granit Zela

 

 

Comments are closed.