Zgjedhjet të martën/ Kush është gjenerali që sfidon Netanyahun dhe sa shanse ka të fitojë
martën, më 27 tetor, Izraeli do të mbajë zgjedhjet parlamentare, të cilat konsiderohen ndër më të rëndësishmet në historinë e fundit të vendit. Për herë të parë që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 dhe lufta që pasoi në Gaza, izraelitët do të votojnë për të vendosur se kush do ta drejtojë vendin. Në qendër të përballjes është Benjamin Netanyahu, kryeministri më jetëgjatë në historinë e Izraelit, i cili kërkon të qëndrojë në pushtet. Përballë tij është ish-shefi i ushtrisë, Gadi Eisenkot, një nga rivalët kryesorë të tij. Zgjedhjet kanë rëndësi jo vetëm për të ardhmen politike të Netanyahut, por edhe për drejtimin që do të marrë Izraeli pas tre vitesh luftë dhe tensionesh në Lindjen e Mesme. Rezultati do të ndikojë në politikën e sigurisë, marrëdhëniet me palestinezët dhe raportet e Izraelit me aleatët ndërkombëtarë
Gadi Eisenkot nuk flet si politikan. Ish-shefi i ushtrisë izraelite i shpjegon planet e tij me qetësinë e një komandanti që u jep urdhra ushtarëve. Nuk mban fjalime të zjarrta dhe nuk përpiqet të emocionojë turmat.
Por pikërisht ky është njeriu që kërkon të rrëzojë Benjamin Netanyahun nga pushteti.
Eisenkot, 66 vjeç, është një nga rivalët kryesorë të kryeministrit izraelit në zgjedhjet e së martës. Ai thotë se kandidon për të “shpëtuar Izraelin”, duke akuzuar Netanyahun se e ka futur vendin në luftëra të pafundme, ka dëmtuar reputacionin ndërkombëtar dhe ka thelluar përçarjet në shoqëri.
Kritika e tij më e madhe lidhet me sulmin e Hamasit më 7 tetor 2023. Sipas Eisenkotit, Netanyahu nuk ka marrë përgjegjësi për dështimet e sigurisë që i paraprinë sulmit.
“Kur gjërat shkojnë mirë, nxirr përpara njerëzit që e bënë të mundur suksesin. Kur gjërat shkojnë keq, dil vetë përpara dhe merr përgjegjësinë. Netanyahu bën pikërisht të kundërtën”, ka deklaruar ai.
Eisenkot e quan kryeministrin një “anti-lider” dhe i përshkruan zgjedhjet si një përballje mes përgjegjësisë dhe shmangies së saj.
Gjenerali që humbi të birin në Gaza
Pas karrierës së gjatë ushtarake të Eisenkotit qëndron edhe një tragjedi personale.
Në dhjetor 2023, djali i tij më i vogël, Gal, 25 vjeç, u vra në Gaza gjatë një shpërthimi në një tunel. Ai shërbente si rezervist në ushtrinë izraelite.
Mijëra njerëz morën pjesë në funeralin e tij, ndërsa shumë të tjerë ndoqën në televizion momentin kur Eisenkot, me zërin që i dridhej, i dha lamtumirën të birit.
Po atë ditë u vra edhe një nip i tij, ndërsa një tjetër humbi jetën 11 muaj më vonë.
Eisenkot thotë se dëshiron të jetë i denjë për çmimin e jashtëzakonshëm që pagoi djali i tij dhe të ndërtojë një të ardhme më të mirë për fëmijët izraelitë.
Një ushtarak që nuk iu bind gjithmonë Netanyahut
Ndryshe nga Netanyahu, i rritur në elitën e Jerusalemit, Eisenkot vjen nga një familje emigrantësh marokenë dhe është rritur në qytetin Eilat, në jug të Izraelit.
Ai e kaloi pjesën më të madhe të jetës në ushtri, duke u ngjitur deri në postin e shefit të Shtabit të Përgjithshëm në vitin 2015.
Gjatë karrierës, krijoi reputacionin e një komandanti të disiplinuar, që nuk ngurronte të kundërshtonte politikanët.
Në vitin 2017, kur Netanyahu kërkoi ndërprerjen e evakuimit të një vendbanimi të paligjshëm izraelit në Bregun Perëndimor, Eisenkot i kërkoi urdhër me shkrim dhe miratimin e prokurorit të përgjithshëm. Kryeministri u tërhoq.
Zgjedhjet të martën/ Kush është gjenerali që sfidon
Ai kundërshtoi gjithashtu ndëshkimin kolektiv të palestinezëve, megjithëse ishte përkrahës i operacioneve të ashpra ushtarake kundër Hezbollahut dhe hartues i së ashtuquajturës “Doktrina Dahiya”.
Nga qeveria e luftës te përballja me Netanyahun
Pas sulmit të Hamasit më 7 tetor, Eisenkot iu bashkua qeverisë së emergjencës së Netanyahut, por qëndroi vetëm tetë muaj.
Ai u largua në qershor 2024, i pakënaqur me strategjinë e kryeministrit, veçanërisht me këmbënguljen për një “fitore totale” në Gaza, në vend të një marrëveshjeje për lirimin e pengjeve.
Më pas themeloi partinë Yashar, që në hebraisht do të thotë “i drejtë” ose “i ndershëm”.
Në programin e tij, Eisenkot premton një hetim shtetëror për dështimet e 7 tetorit, kufizimin e mandateve të kryeministrit, përfshirjen e hebrenjve ultraortodoksë në shërbimin ushtarak dhe ndryshime kushtetuese.
Ai kundërshton aneksimin e Bregut Perëndimor dhe kërkon masa kundër dhunës së ekstremistëve hebrenj ndaj palestinezëve.
A mund ta mposhtë Netanyahun?
Pavarësisht përvojës ushtarake, Eisenkot ka një dobësi të dukshme politike: nuk është një kandidat që elektrizon turmat.
Ndërsa Netanyahu njihet për aftësinë e tij për të mobilizuar mbështetësit dhe për të zhvilluar beteja të ashpra politike, Eisenkot preferon takimet e qeta dhe bisedat e drejtpërdrejta me qytetarët.
Epërsia e tij në sondazhe ndaj Netanyahut është ngushtuar dhe disa mbështetës shqetësohen se fushatës i mungon agresiviteti i nevojshëm.
“Mendoj se fushata e tij është shumë e qetë. Duhet ta shtojë ritmin”, thotë një mbështetëse 73-vjeçare në Haifa.
Por bashkëshorti i saj mendon ndryshe:
“Nuk duhet ta krahasojmë me Bibin. Na duhet dikush serioz, i ndershëm, i drejtë, trim dhe inteligjent. Mendoj se ai është pikërisht njeriu që na duhet.”
Kjo është dilema e kandidaturës së Eisenkotit. Nëse një gjeneral që premton përgjegjësi dhe qetësi mund të mposhtë një politikan që ka dominuar politikën izraelite për dekada. /NY Times
