Të sëmurët nga mëlçia duhet t’i kushtojnë kujdes të madh mënyrës së të ushqyerit. Nuk ka nevojë për viktimizime të mëdha, por mjafton që të ushqyerit të jetë i llojllojshëm, me masë dhe me kalori që i përgjigjen nevojave të trupit dhe punës që kryejmë. Problemet me tretjen do t’i evitojmë nëse e pakësojmë marrjen e yndyrave, posaçërisht ato të sallameve dhe djathërave. Këto lloje të ushqimeve duhet konsumuar vetëm kohë pas kohe. Edhe prodhimet nga qumështi janë burim i rëndësishëm i yndyrave: djathërat, sidomos djathi i vjetër nuk duhet të jetë pjesë e shujtës. Qumështin me pak yndyrë duhet zëvendësuar me atë të payndyrë. Edhe mëlmesat janë burim i yndyrave: gjalpi, margarina dhe vaji duhet konsumuar me masë, ndërsa ushqimin e fërguar vetëm në raste të rralla. Vezët lejohen por jo më tepër se dy në javë.
Kolesteroli
Kolesterina, yndyra që shpesh fajësohet nga ushqimi, është armiku kryesor i arterieve. Të mbahet kolesterina nën kontroll, do të thotë të pengohen yndyrat e tepërta të depërtojnë në gjak, e për të mirën e shëndetit të zemrës, trurit dhe enëve të gjakut. Një pjesë e kolesterinës vjen nga brenda, ndërsa një pjesë nëpërmjet ushqimit. Me ushqim përkatës mund të ndikohet në të dy proceset dhe të zvogëlohet sasia e yndyrave.
Fajtori kryesor mishi
Mishi përmban sasi të mëdha të kolesterinës. Mirëpo nuk duhet evituar plotësisht. Mjafton që ta kufizojmë në dy-tri herë në javë dhe të zgjidhen pjesët e payndyrta, të zvogëlohen porcionet dhe të shfrytëzohet mënyra e përgatitjes.
Përpara me peshq…
Peshku përmban shumë më pak yndyra dhe kolesterinë sesa mishi i kafshëve dhe shpezëve, prandaj mund të hahet 3-4 herë në javë.
Vajrat e bimëve
Disa vajra bimore (prej misrit, grurit, lulediellit, sojës dhe kikirikut) janë bar i vërtetë në të ushqyerit sepse ndalin biosintezën e brendshme të kolesterinës (edhe pemët e freskëta dhe perimet përmbajnë molekule, të cilat ndalin këtë enzimë, ndërmjetës në biosintezën e kolesterinës. Vajrat e bimëve janë shumë të rëndësishëm sepse janë të pasur me thartira gjysmë të yndyrshme.
Ushqimi që rekomandohet: Brumërat, orizi, patatja, peshku dhe drithërat. Ushqimi që duhet kufizuar: Mishi i kuq, vezët, alkooli.
Ushqimi që nuk duhet përdorur: Gjalpi, tëlyeni, dhjami, qumështi i yndyrshëm, ushqimi i fërguar, yndyra e mishit, djathërat e yndyrshëm, sallamet, pijet e forta alkoolike dhe likeret.
Kujdes me ushqimin
Që t’i lehtësoni pengesat trupore, karakteristike për fazën paramenstruale, duhet evituar artikujt ushqimorë që përshpejtojnë grumbullimin dhe mbajtjen e lëngjeve, përgjegjëse për ngarkesën dhe të ënjturit e kraharorit dhe të barkut. Pra, kufizoni kripën dhe ushqimin e njelmët, sallamet dhe konservat sepse përmbajnë shumë natrium.
Kufizoni ushqimin që shkakton ndezjen:
Zvogëloni sasinë e yndyrave, hani vetëm atë me prejardhje bimore, mos përdorni gjalpin, ndërsa shfrytëzoni vajrat bimore.
Kumbullat e thara kundër depresionit
Është dëshmuar se te gratë në fazën paramenstruale bie niveli i serotoninit i cili mund të ndikojë në disponim. Nëse ka më pak serotonin atëherë shkaktohen depresionet.
Që të vihet një balans hormonal, me rëndësi janë artikujt e pasur me triptofanon, aminothartirë, e cila është e pranishme në sasi të vogla në qumësht, banane dhe pemë të thara. Edhe vitaminat A dhe B6 luajnë rol të rëndësishëm në rregullimin e funksionit të sistemit nervor, ndërsa mungesa e tyre shkakton pengesa neuro-psikike.
Hipertensioni
Hipertensioni është pengesë e shpeshtë, i cili nganjëherë nuk shfaqet me shenja të qarta, por mund të rrezikojë shëndetin e organeve, siç është zemra, veshkat dhe sytë. Hipertensioni mbahet nën kontroll me barna dhe ushqim të posaçëm. Të ushqyerit është pjesë përbërëse e shërimit, sepse hipertensioni lidhet drejtpërdrejt me ushqimin.
Tensioni paksa i ngritur mund të mbahet nën kontroll me anë të ushqimit (90-105 i poshtmi, 140-150 i epërmi), mirëpo kur këto vlera të jenë dukshëm më të larta, nevojitet ndihma e mjekut. Megjithatë, ushqimi përkatës mundëson që të zvogëlohen dozat e barnave, gjë që është shumë e rëndësishme sepse dihet që barnat kundër hipertensionit, përveç përparësive të dukshme, kanë edhe ndikime përcjellëse të padëshirueshme.
Çfarë duhet të hani, ja këshillat e mjekëve
Si mund të quhet një gatim i shijshëm, pa erëzat ushqimore dhe aromatizimin e gjellëve dhe ëmbëlsirave? Ushqimi do të ishte i pashijshëm dhe bajat. Erëzat janë përbërësit më të mirë për të aromatizuar gjellët, ushqimet dhe ëmbëlsirat, për t’i bërë ato më të shijshme, më të ushqyeshme e të shëndetshme.
Borziloku
Gjethet dhe lulesat, të freskëta ose të thata, përdoret për aromatizimin e salcave të kuqe që u hidhen sipër makaronave, në gatimin e peshkut në furrë, në gatimin e zogjve (pulave) në sallatat e ndryshme dhe në picat. Makaronat me borzilok, domate të freskëta dhe hudhër janë specialitet i veçantë. Borziloku ka një aromë të lehtë dhe të këndshme.
Dafina
Si erëz në kuzhinë përdoren gjethet e thara: në marinimin e mishrave të egër dhe të butë në gjellët e furrës, në tavat me peshk, me mish, në patatet e furrës, në gatimin e mëlçive, hyn në përbërjen e kimave me mish të grirë e salce të kuqe, në fasule dhe gatesat me lakër të bardhë dhe disa lloje turshish. Aroma është e këndshme, përmirëson shijen dhe shton oreksin.
Hudhra
Si erëz, mund të përdoret në thelpinj, të freskët apo të tharë në formë pluhuri. Përdorimi në kuzhinë, është i shumtë: në mishrat e furrës, të skarës, të peshkut, salca e fërgesa, gjellët me zarzavate, qofte, përgatesat e sallatës me panxhar të kuq, salcën e kosit etj.
Rozmarina
Ndryshe, ajo njihet edhe me emrat landrivan, androlivan, sefergjen deti, etj. Si erëz përdoren gjethet e thata, të cilat janë të holla e të gjata 2-3 cm. Përdoret në gatimin e mishit të qengjit, të derrit, të furrës e të skarës, të peshkut, të furrës me zarzavate, patate të furrës, në salcën e makaronave etj.
MajdanoziËshtë mjaft i njohur në vendin tonë. I përdoren gjethet e freskëta, por edhe të thara e të grimcuara, si një formë më praktike. Është një nga perimet, qe me erën e saj të këndshme u përmirëson shijen, sallatave, supave dhe gjellëve të ndryshme me lëng, përdoret në përgatitjen e midhjeve dhe karkalecave të detit, zbukurimin e pjatave të ndryshme, në salcat e bardha, të kuqe etj.
Piperi i zi i bluar
Përdoret në të gjitha gatimet e pastave, gjellët me salce të kuqe, tavat me peshk në supat, mishrat e kuq të gatuar në furre apo në zgarë etj. Ka një përdorim të gjerë, pothuajse në të gjitha gatimet.
Piperi i zi kokërr
Piperi i zi kokërr, është një nga erëzat me pikantë, që përdoret pothuajse në gjithë botën, dhe në varësi të shijes ka përdorim të gjerë në shumë gjellë si: gogozhare, speca të kuq, turshi të ndryshme, perimet (trangujt, patëllxhanët, lakrat etj), në çomlek, peshk, në gjellët qe përdoret vera etj.
Piperi jeshil kokërr
Është shumë cilësor dhe përdoret në kuzhinat e restoranteve luksoze dhe për prodhimin e salcave të shijshme e të veçanta. Si erëz i përdoren, gjethet e njoma, të thara ose të thërrmuara. Është shume aromatike. Ka përdorim të gjere në gatimin e gjellëve, sidomos në gatimin e qofteve, në salca të ndryshme, në supat me perime, në fasule pllaqi, në gatimin e mishit të qengjit me qepë të njoma. Është e pazëvendësueshme në përsheshin me gjel apo pulë deti. Hidhet në fund të
gatimit.
