Faktori shqiptar është faktori më i fortë në Ballkanin Perëndimor. Pas Shqipërisë dhe Kosovës, do të doja t’ju pyesja edhe për Maqedoninë e Veriut. Dy kandidatë të ndryshëm shqiptarë do të garojnë në zgjedhjet e ardhshme presidenciale në Maqedoninë e Veriut. Po kështu, gjatë periudhës së tranzicionit deri në zgjedhje, një politikan me origjinë shqiptare u bë kryeministër i vendit për herë të parë. Si i lexoni strategjitë e komunitetit shqiptar në Maqedoninë e Veriut?
Pranimi i shqiptarëve në Republikën e Maqedonisë së Veriut si elementë shtetformues ka qenë i përhershëm që nga Marrëveshja e Ohrit. Vëzhgoj me kënaqësi emërimin e përfaqësuesve shqiptarë në postet më të larta të shtetit.
Gjithashtu pres me padurim zgjedhjet e ardhshme presidenciale dhe shpresoj që kandidatët shqiptarë të marrin mbështetjen e votuesve shqiptarë dhe maqedonas të veriut.
Ky do të ishte një tregues i rëndësishëm se politikanët në Maqedoninë e Veriut aspirojnë të lëvizin përtej përfaqësimit etnik dhe janë plotësisht të pjekur në përballimin e sfidave të zhvillimit ekonomik, zhvillimit social dhe integrimit në BE, duke u shërbyer të gjithë qytetarëve pavarësisht nga origjina e tyre etnike.
Pra, çfarë lloj udhërrëfyesi duhet të hartojë shteti shqiptar në raport me komunitetin shqiptar në Maqedoninë e Veriut?
Unë e parashikoj rolin e Republikës së Shqipërisë këtu si të dyfishtë: të sigurojë që të drejtat e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut si një komunitet shtetformues të respektohen plotësisht dhe së dyti, të sigurojë që të jenë në përputhje me BE-në, përshfirë standardet në fushën e politikës, ekonomisë dhe të drejtave të njeriut.
Të sigurohet që ato të japin kontribute të vlefshme për arritjen e qëllimit. Kjo është edhe mënyra për të rritur paqen, stabilitetin dhe zhvillimin në rajon.
Cili është qëndrimi juaj për marrëdhëniet e Shqipërisë me Turqinë? Ka lidhje shumë të forta historike dhe kulturore midis dy vendeve…
Marrëdhëniet Shqipëri-Turqi bazohen në një traditë shumë të gjatë bashkëpunimi, historie dhe kulturore. Duke u mbështetur në këto lidhje, ne mund të zhvillojmë dhe forcojmë më tej bashkëpunimin në fushën dypalëshe dhe shumëpalëshe. Ka një potencial të madh për këtë.
Shqipëria dhe Turqia, si dy kombe paqedashëse, ndajnë shumë vlera të përbashkëta.
Roli i Turqisë në pavarësinë e Kosovës vlerësohet shumë. Si anëtarë të NATO-s, kontributet tona të përbashkëta për paqen dhe stabilitetin kanë kuptim përtej rajonit tonë.
Në aspektin ekonomik, Shqipëria është partneri i dytë më i madh tregtar i Turqisë në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Turqia ka një prani në të gjithë sektorët e ekonomisë shqiptare.
Unë besoj se mund të bëjmë shumë më tepër së bashku, veçanërisht në fusha të tilla si ndërtimi, energjia dhe prodhimi. Rritja e kontakteve mes njerëzve dhe kulturave tona do t’i japë një shtysë të madhe mundësive të bashkëpunimit të dy kombeve.
Z. Meta, më në fund le të shqyrtojmë diasporën shqiptare. Shqiptarët formojnë një diasporë të fortë në Amerikë dhe Evropë. Cili mendoni se është funksioni i diasporës në skemën e zhvillimit kombëtar? Për më tepër, si mendoni se diaspora shqiptare mund të përfshihet më tej në proceset nacional-demokratike?
Diaspora shqiptare është një pasuri kombëtare dhe duhet trajtuar në përputhje me rrethanat. Shqiptarët kanë qenë të suksesshëm kudo që kanë zgjedhur të jetojnë e punojnë. Sipërmarrjet e tyre, arritjet akademike dhe arritjet në fushën e sportit janë shumë motivuese dhe bëjnë krenar çdo shqiptar.
Gjithashtu, ata kanë dhënë një kontribut të rëndësishëm në rimëkëmbjen ekonomike të vendit tonë.
Një rol të madh luajtën sasia e valutës që sollën, aftësitë që ofronin dhe bizneset që hapën.
Unë e mbështeta idenë e krijimit të një rrjeti të diasporës gati njëzet vjet më parë.
Shërbimi më themelor për shqiptarët që jetojnë jashtë është t’u jepet atyre mundësia për të votuar dhe për rrjedhojë lejimi i pjesëmarrjes në jetën politike, ekonomike dhe sociale të atdheut të tyre.
Në këtë mënyrë, diaspora mund të jetë pjesë e procesit të vendimmarrjes dhe të marrë shumë vendime me dëshirën e saj. Ky do të ishte një hap i rëndësishëm, sidomos në kohët e fundit kur politikat e dështuara shtetërore kanë nxitur qindra mijëra shqiptarë të emigrojnë nga atdheu, duke vënë në rrezik qëndrueshmërinë e strukturës demografike të vendit.
Unë mbështes plotësisht çdo nismë që do të inkurajojë diasporën shqiptare të marrë pjesë në proceset e zhvillimit kombëtar, përfshirë platformat dixhitale./ Pjese nga intervista për median prestigjioze turke “Independent Türkçe”
