Metani ne Arktik, një bombe me sahat

metani ne arktikShkencëtaret thonë që lëshimi i sasive të mëdha të metanit në Arktik mund të kenë një ndikim shumë të madh në botë. Kërkuesit vlerësojnë që ndryshimet klimatike që çojnë në lëshimin e këtij gazi mund të kushtojnë shumë dhe më shumë mundësi do të ndihen në vendet që janë në zhvillim. Shkencëtaret kanë pasur shqetësime në lidhje me rritjen e temperaturave në permafrost prej shumë vitesh. Sasi të mëdha metani janë përqendruar në tundrën e ngrirë të Arktikut. Më parë është mësuar që ulja e sasisë së akullit në detin Siberian Lindor po bën që ujërat të ngrohen dhe të lëshohet metani. Shkencëtarët kanë zbuluar këtë gaz deri në 1 kilometër diametër që ngjitet nga ujerat. Në këtë studim kërkuesit janë munduar të vënë një çmim ekonomik në dëmtimin klimatik që mund të shkaktojnë këto lëshime metani. Metani është një gaz i fuqishëm, megjithëse zgjat më pak se një dekadë në atmosferë. Duke përdorur një model ekonomik shumë të ngjashëm me atë të përdorur nga Lord Stern në vitin 2006, kërkuesit ekzaminuan çfarë do të shkaktonte lëshimi i 50 gigaton metan gjatë një dekadë. Ata zbuluan që kjo mund të shtonte përmbytjet, ngritje të nivelit të detit dëmtim në agrikulture dhe dëmtim të shëndetit të njerëzve në një vlerë që do të kapte 60 trilion $. “Kjo është një bombë ekonomike me kohë që në këtë fazë nuk është ende e njohur në skenën botërore”, tha Profesori Gail Ëhiteman në Universitetin Erazmus në Holandë. “Ne mendojmë që është shumë e rëndësishme për ne që të diskutojmë se kush janë pasojat e lëshimit të metanit dhe çfarë ne mund të bëjmë në mënyrë që ta ndalojmë këtë të ndodhë.” Sipas këtyre lajmeve të reja përfitimet e mundshme që ishin parashikuar deri tani, do të ishin vetëm një fraksion i kostos që do të shkaktonte lëshimi i metanit. Autorët e studimit thonë që lëshimi i kësaj shkalle i metanit do të afronte datën kur temperaturat globale do të rriteshin më 2 gradë ndërmjet 15 dhe 35 viteve. “Ne po shikojmë një efekt të madh. Mund të këtë një efekt katastrofal në klimën botërore”, tha Prof Peter Ëadhams nga Universiteti i Cambridge. Disa shkencëtarë kanë paralajmëruar që nuk dihet mjaftueshëm në lidhje me një lëshim të tillë metani. Metani nuk gjendet në atmosferë në sasi të mëdha, Prof Ëadhams thotë që sasia është duke u rritur.

 

“Ne po shohim një rritje të nivelit të metanit në atmosferë. Kur shihen imazhet satelitore, për shembull të satelitit Metop, sasia është rritur shumë në tre vitet e fundit dhe rritja më e madhe po ndodh mbi Arktik”, tha ai.

 

Autoret thonë që ndikimet e metanit do të ndiheshin më shumë në vendet në zhvillim që janë më të kujdesshëm ndaj ujërave që ngrihen, përmbytjeve dhe problemeve agrokulturore dhe të shëndetit të temperaturave në rritje.

Share it :
Koncesioni i check-up/ Milva Ekonomi i dha mln € Vilma Nushit, paratë u investuan te kulla e Pak ditë më parë, emisioni “Plug” në Syri TV bëri një përmbledhje me fakte dhe dokumente konkrete të abuzimeve që janë bërë nga shteti shqiptar me koncesionet e shëndetësisë, një prej tyre edhe koncesioni i check-up, një skemë e madhe abuzimi me taksat e qytetarëve shqiptarë. Për këtë koncesion u hap një garë ku morën pjesë disa kompani me eksperiencë në fushën e kryerjes së analizave mjekësore, por fituese u shpall 3P Life Logistic e Vilma Nushit. Do të hyjmë në detaje dhe do të kuptojmë se jemi përpara një gare fiktive me fitues të paracaktuar. Së pari, kjo kompani u themelua më 9 dhjetor 2014, ndërsa kontrata koncesionare u firmos dy ditë pa u mbushur muaji, më 7 janar 2015. Ndërkohë, gara për koncesionin e check-up u shpall që në shkurt 2014. Thënë ndryshe, 11 muaj përpara se të lidhej kontrata me kompaninë që Vilma Nushi themeloi një muaj përpara se të firmoste marrjen e koncesionit prej 138 milionë eurosh. Dhe çudia më e madhe qëndron te fakti se shpallja e fituesit zyrtarisht u bë më 6 tetor 2014, dy muaj përpara se të themelohej kompania që do të fitonte kontratën koncesionare. Pas firmosjes së kontratës koncesionare në fillim të muajit janar 2015 nga Ministria e Shëndetësisë dhe kompania 3P Life Logistic, Agjencia e Prokurimit Publik refuzoi publikimin e kësaj kontrate pasi konstatoi shkelje të rënda ligjore. E para, kontrata u dërgua në APP pa numër protokolli dhe pa u firmosur nga titullari i institucionit. E dyta ishte shuma totale që shteti shqiptar do të paguante në fund të 10 viteve koncesion, si dhe mënyra e pagesës, që sipas APP-së, në formularin e dërguar nga MSH deklarohej se pagesa për check-up do të kryhej në bazë të numrit të analizave që do të kryheshin. Dhe këtu ka një mospërputhje në lidhje me vlerën totale të kontratës së nënshkruar. Konkretisht, në formularin e dërguar me shkresën nr. 3082/23 Prot., datë 20.01.2015, në pikën 5 jepet vlera totale e kontratës 13.833.000.000 lekë. Ndërkohë, në formularin e dërguar me shkresën nr. 3082/27 Prot., datë 10.02.2015, në paragrafin IV.4 shkruhet shprehimisht se: “Vlera reale do të jetë në varësi të numrit të kontrolleve”. Gjashtë ditë më pas, Ministria e Shëndetësisë firmos edhe njëherë formularin e njoftimit të kontratës së nënshkruar dhe më datë 19.02.2015 ministri i atëhershëm, Ilir Beqaj, i delegon kompetencën vartëses së tij, Milva Ekonomi, që të firmosë formularin e fituesit të kontratës koncesionare. Në këtë shkresë, përveç firmës dhe vulës së Ministrisë së Shëndetësisë, deleguar te Milva Ekonomi, saktësohet në pikën IV.3 se: “Vlera totale e kontratës do të jetë 13.833.000.000 lekë”, apo rreth 138 milionë euro për dhjetë vjet. Ndërsa në pikën IV.4 saktësohet: “Vlera e sipërcituar është vlera e dhjetë viteve të marra së bashku për numrin maksimal të kontrolleve për grupmoshën 40-65 vjeç. Vlera reale e kontratës do të jetë më e ulët pasi ajo do të llogaritet në varësi të numrit të kontrolleve që do të kryhen çdo vit”. Do të mjaftonte vetë ky dokument, që minimalisht sot SPAK ta kishte marrë të pandehur zv.ministren e asaj kohe, Milva Ekonomi, e cila me dashje i ka shkaktuar disa milionë euro dëm buxhetit të shtetit, pasi me firmën e saj ka kryer pagesa në kundërshtim me kushtet e parashikuara në kontratë. Por skandalet nuk mbarojnë këtu. Në pikën 3 të kontratës përcaktohet se: Kjo ndodhi për një arsye. Vilma Nushi, sipas kontratës, 20 laboratorët do të duhej t’i ndërtonte në qendrat shëndetësore të Ministrisë së Shëndetësisë dhe, në përfundim të koncesionit, ky investim do t’i mbetej si aset shtetit shqiptar. Gjë që nuk ndodhi asnjëherë. Sipas kontratës që shihni në ekran, nënshkruar mes kompanisë së Vilma Nushit dhe kompanisë Intermedica të deputetit të PS-së, Vasil Llajo, çmimi për një check-up te Intermedica për Vilma Nushin do të kushtonte 740 lekë me TVSH. Pra, ndërkohë që shteti do t’i paguante Vilma Nushit 1844 lekë me TVSH për kryerjen e një pakete check-up, ajo e delegoi këtë shërbim te nënkontraktori për një çmim prej 740 lekësh me TVSH. Me vetëm këtë skemë, Vilma Nushi ka përfituar për çdo analizë rreth 11 euro. Gjithçka me firmën e hedhur nga ish-zv.ministrja Milva Ekonomi. Në një përballje me gazetarin Freard Rista, zonja Ekonomi mohoi të kishte lidhje me këtë formular kontrate, pavarësisht se emri dhe firma e saj janë të zeza mbi të bardhë. Kompania e Vilma Nushit, Marketing & Distribution, e cila ka në pronësi koncesionin e check-up nëpërmjet kompanisë 3P Life Logistic, rezulton gjithashtu se ka financuar edhe kompaninë “Victoria Construction”, e cila po ndërton kullën “Ekspozita Building”. Deri këtu do të ishte diçka normale, nëse pas kësaj kulle nuk do të qëndronte një emër si ai i Ervin Matës, i arrestuar së fundmi në Brazil me kërkesë të SPAK-ut për trafik droge. Konkretisht, në vitin 2018, kompania Marketing & Distribution kalon për llogari të shoqërisë “Victoria Construction” një shumë prej 1.1 milionë eurosh. Nga të dhënat e bilanceve të kompanisë “Victoria Construction”, nuk specifikohet arsyeja pse Vilma Nushi i ka dhënë një shumë të tillë monetare kompanisë. Derdhja e parave u bë vetëm një vit përpara se të firmosej leja e ndërtimit për kullën “Ekspozita Building”. Pra, në vitin 2018 Vilma Nushi paguan këstin e parë të parave për llogari të kompanisë së Luan Matës, ndërsa në vitin 2019, me firmë të Edi Ramës dhe Belinda Ballukut, u miratua edhe leja e zhvillimit. Kujtojmë se pikërisht në vitin 2018, kur Vilma Nushi ka deklaruar se ka futur për investim 1.1 miliardë lekë në kullën e Ervin Matës, ka marrë edhe dividendin e parë nga kompania e check-up, në vlerën e rreth 1.2 miliardë lekëve, përafërsisht sa shuma që futi te kulla e Ervin Matës. Edhe për këtë gjë, zonja Ekonomi u pyet nëse ndjen ndopak përgjegjësi morale që me firmat e saj pasuron privatin, i cili më pas këto lekë të fituara nga taksapaguesit shqiptarë i investon tek personazhe me rekorde kriminale, por nuk ktheu përgjigje, duke kyçur gojën dhe nxituar këmbët për të votuar. /Piranjat news