Ulje taksash dhe tavan çmimesh/ Qeveritë e rajonit masa për të ulur çmimin e naftës, vetëm qeveria shqiptare bën sehir dhe propagandë

Ndërsa konflikti në Lindjen e Mesme ka tronditur tregjet globale të naftës, duke ngritur shqetësime mbi inflacionin dhe presionin ekonomik mbi familjet dhe bizneset, vendet e Europës Juglindore po ndërmarin qasje të përziera për të parandaluar një rritje të ndjeshme të çmimeve të karburantit.

Disa po prezantojnë kontrolle çmimesh, rregullime tatimore dhe ndalime për eksportet e karburantit, ndërsa të tjerët po monitorojnë situatën dhe po përgatisin masa politike në rast se kriza thellohet, raporton media rajonale Seenews.

Për të parandaluar rritjet drastike të çmimeve të karburantit në pompë, Sllovenia në fillim të kësaj jave vendosi të ulë akcizat mbi karburantin, ndërsa Kroacia vendosi një tavan për çmimet me pakicë të derivateve të naftës dhe për akcizat mbi produktet e energjisë dhe energjinë elektrike.

Ministri i ekonomisë i Sllovenisë, Matjaz Han, tha javën e kaluar se nuk pret ndërprerje të furnizimit të paktën në 14 ditët e ardhshme dhe se vendi ka rezerva të produkteve të naftës të mjaftueshme për më shumë se 100 ditë konsum mesatar.

Kroacia, e cila nuk varet nga rrugët e furnizimit me energji përmes Ngushticës së Hormuzit dhe merr naftë bruto nga Azerbajxhani dhe Kazakistani, ka një infrastrukturë të zhvilluar dhe mundësi të larmishme furnizimi për furnizimin me energji, gjë që rrit qëndrueshmërinë e sistemit energjitik edhe në situatën aktuale të paqëndrueshme të sigurisë në Lindjen e Mesme, tha ministria e ekonomisë.

Gjithashtu këtë javë, qeveria në Serbi ndaloi eksportet e naftës, benzinës dhe naftës bruto deri më 19 mars, kur do të rivlerësojë masën. Presidenti Aleksandar Vuçiç ka thënë se qeveria mund të ulë edhe akcizat e karburantit në periudhën e ardhshme dhe se vendi ka rezerva të mjaftueshme si të naftës ashtu edhe të benzinës për të përmbushur nevojat e konsumatorëve për rreth 90 ditë. Serbia importon naftë bruto kryesisht nga Kazakistani, por edhe nga Nigeria, ndër të tjera.

Diku tjetër në rajon, qeveria moldave javën e kaluar shpalli një gjendje gatishmërie 60-ditore në sektorin e energjisë, duke përfshirë kufizime të përkohshme në eksportin e produkteve të naftës. Moldavia është shumë e varur nga importet e benzinës dhe naftës, pasi pothuajse e gjithë benzina dhe pjesa më e madhe e naftës importohen, me Rumaninë si furnizuesin kryesor. Moldavia ka rezerva nafte për rreth 12 ditë, ndërsa furnizimet me benzinë zgjasin për mbi 20 ditë konsumi, tha ministri i energjisë Dorin Junghietu për mediat lokale më 4 mars. Qeveria në Kishinau gjithashtu planifikon të kompensojë fermerët duke rimbursuar pjesërisht akcizën për naftën.

Ndërkohë, në Rumani, qeveria po shqyrton rifillimin e operacioneve në rafinerinë Petrotel, e cila është në pronësi të grupit rus të naftës Lukoil, i sanksionuar nga SHBA-të, dhe do të jetë në gjendje të rafinojë deri në 20% të naftës së përpunuar në vend, për të rritur prodhimin vendas të karburantit dhe për të frenuar rritjen e çmimeve.

Në të njëjtën kohë, një riparim teknik i planifikuar në rafinerinë Petromidia është shtyrë, ndërsa rafineria Petrobrazi po operon me kapacitet të plotë, tha të hënën ministri i energjisë Bogdan Ivan. Javën e kaluar, Ivan deklaroi se qeveria po shqyrtonte gjithashtu një ulje të akcizës së karburantit, por presidenti Nicusor Dan më pas tha se qeveria nuk do të jetë në gjendje të ulë taksat e karburantit.

Rumania ka rezerva strategjike dhe teknike të karburantit, të cilat së bashku tejkalojnë 3 milionë ton, të cilat mund të mbulojnë konsumin e brendshëm për afërsisht pesë muaj. Rumania mbështetet në importet e naftës, pasi gati një e treta e konsumit të saj vjetor plotësohet nga importet, kryesisht nga Turqia dhe Arabia Saudite, ndërsa vendi është një eksportues neto i benzinës, me blerësit më të mëdhenj që përfshijnë Bullgarinë, Ukrainën dhe Moldavinë.

Në Bullgari, e cila importon pjesën më të madhe të naftës bruto sipas një kontrate afatgjatë me çmim të fiksuar me Azerbajxhanin, zyrtarët kanë thënë se sasitë e disponueshme të karburanteve motorike dhe sasitë e disponueshme të lëndëve të para për prodhimin e karburantit mund të plotësojnë konsumin e zakonshëm në vend. Që nga 10 marsi, ka sasi benzine, nafte dhe vajguri për një periudhë mbi 90 ditë, cituan mediat lokale të thoshin zëvendësministrin e financave Stanimir Mihaylov.

Në Kosovë, qeveria ka vënë tavan mbi marzhet e tregtimit të karburanteve, duke lejuar maksimalisht 14 cent të euros mbi çmimin e zhdoganimit. Nga e enjtja kjo i korrenspondon një çmimi me pakicë të naftës prej 1.54 euro për litër.

Maqedonia e Veriut, e cila ka një nga çmimet më të ulëta të karburanteve në Ballkanin Perëndimor njoftoi se mund të ulë akcizën e naftës nëse çmimi do të rritet më tej. Aktualisht një litër naftë në Maqedoninë e Veriut kushton rreth 1.4 euro.

Qeveria e vetme që bën sehir në të gjithë rajonin është ajo e Shqipërisë. Aktualisht Shqipëria është një nga vendet me çmimin më të lartë të karburanteve në botë, rreth 2.1 euro për një litër naftë. Por pavarësisht kësaj, qeveria shqiptare nuk ka ndërmarrë asnjë masë për të zbutur rritjen e çmimit të naftës, përveç takimeve propagandistike.