Shqipëria dhe kriza e importit ushqimor: 1.4 miliardë euro në 10 muaj – alarm që nuk mund të shpërfillet
Nga Agron Duka
Shifrat e publikuara nga Monitor tregojnë qartë një realitet të pakëndshëm: Shqipëria po bëhet çdo vit e më e varur nga importet ushqimore, duke arritur në 1.4 miliardë euro vetëm në 10 muaj. Kjo nuk është thjesht rritje e konsumit, por një dëshmi e drejtpërdrejtë e dobësisë strukturore të prodhimit tonë vendas. Ndërsa vendet me ekonomi të ngjashme investojnë në rritjen e kapaciteteve të tyre bujqësore dhe përpunuese, Shqipëria po zhvendos peshën gjithnjë e më shumë te tregjet e huaja — duke rrezikuar sigurinë e furnizimit, stabilitetin e çmimeve dhe konkurrueshmërinë afatgjatë të fermerit shqiptar. Rritja e importeve në kategori strategjike si kafe-çaj (+38%), fruta-arra (+11.6%), bulmet-vezë (+12.2%), mish-peshk (+14.3%) tregon qartë se tregu vendas nuk po arrin të mbulojë as kërkesën bazë, as kërkesën e turizmit që çdo vit rritet me ritme të larta. Problemi nuk është vetëm ekonomik — është strukturor dhe politik: bujqësia shqiptare sot nuk ka as kapacitet për të konkurruar, as infrastrukturë për të përpunuar, dhe as politika të qëndrueshme që ta bëjnë prodhimin vendas një alternativë reale kundrejt importit. Ndryshe nga vendet e rajonit, ku subvencionet, kreditë e buta dhe investimet në teknologji kanë gjeneruar rritje të prodhimit dhe eksportit, Shqipëria mbetet në modelin më të brishtë ekonomik të mundshëm: konsum i importuar + prodhim vendas i pambështetur. Ky është ekuilibri më i rrezikshëm për një vend me bazë bujqësore. Edhe pse eksportet ushqimore janë rritur, importet janë tre herë më të larta, duke krijuar një hendek që vit pas viti bëhet më i thellë dhe më i kushtueshëm. Nëse ky trend vijon, Shqipëria do të përballet me një varësi të tillë sa që çdo krizë ndërkombëtare — inflacion, luftë, mungesa tregtare, luhatje në çmime globale — do të shfaqet menjëherë në tregun shqiptar, duke rritur çmimet dhe duke goditur familjet dhe bizneset. Në këtë kontekst, rritja e importeve nuk mund të justifikohet si “normalitet i rritjes së konsumit”: ajo tregon qartë mungesë vizioni, mungesë strategjie, dhe mosfunksionim të politikave bujqësore. Shqipëria ka potencial të jashtëzakonshëm prodhimi, por po e lë të paorganizuar, të paformalizuar dhe të paorientuar. Sot kërkohet një qasje e re: industri përpunuese moderne, politika të qarta për zëvendësimin e importeve, mbështetje reale për fermerët dhe orientim të tregut drejt produktit vendas, jo drejt tregut të huaj. Përndryshe, 1.4 miliardë eurot e importit do të jenë vetëm fillimi i një krize shumë më të thellë — një krize që prek shportën ushqimore të çdo familjeje shqiptare dhe ekonominë e çdo fermeri në vend.
