Qeveria dështon me taksën progresive, 12% më pak të ardhura se vjet nga tatimi mbi të ardhurat personale

Ervin Kaduku

 – Me vonesë jo të zakonshme, Ministria e Financave ka publikuar vetëm dje tabelën me realizimin e zërave kryesorë të të ardhurave, shpenzimeve dhe deficitit buxhetor për periudhën nga janari deri në fund të marsit 2014

Megjithëse ka hyrë në fuqi që më shumë se tre muaj më parë, projekti “Rama-Cani” për rritjen e të ardhurave buxhetore bazuar mbi taksimin progresiv mbi të ardhurat e shqiptarëve deri tani ka shënuar dështim. Vetëm ditën e djeshme, ky dikaster ka publikuar të dhënat mbi realizimin e zërave kryesorë të buxhetit për janar-marsin (të dhëna progresive të tre muajve bashkë), ku duket se plani i përgatitur që para se të vinte në pushtet nga PS nuk ka dhënë pasojat e pritshme.

Kështu, në shifrat zyrtare të Financave del se akciza vijon me rënie, ndërsa rritja e tatimit fitimit është shumë poshtë nivelit prej 50% të parashikuar nga tatimet në fillim të vitit. Ndërkohë, kontributet për sigurime shoqërore janë gati 6 për qind më të ulëta se një vit më parë në të njëjtën periudhë tremujore.

Tatimet dhe doganat kanë përmirësuar ndjeshëm ritmin e mbledhjes së të ardhurave në buxhet për tremujorin e parë të vitit, duke marrë veten nga fillimi i dobët i dy muajve të parë, ku me rezultat pozitiv paraqitet veçanërisht TVSH-ja, ndërkohë që financat janë ndihmuar dhe nga të ardhurat më të larta sesa pritej nga ndihmat (2.3 miliardë lekë më të larta se plani), duke ndikuar në 25% të shtimit të të ardhurave totale në buxhet.
Sipas statistikave fiskale të publikuara nga Ministria e Financave, për tre mujorin e parë të vitit u mblodhën në buxhet 82 miliardë lekë, me një rritje prej 8.2% me bazë vjetore. Të ardhurat nga tatimet e doganat u zgjeruan me 9.3% (apo me rreth 4.8 miliardë lekë) me bazë vjetore në 56.3 miliardë lekë për periudhën janar-mars 2014.
Zëri kryesor që ndikoi në ecurinë e mirë të të ardhurave nga tatimet e doganat ishte TVSH-ja, që u zgjerua me 4.7 miliardë lekë, apo rreth 20%, në 28.7 miliardë lekë. Por të ardhurat nga akciza u tkurrën me 13% me bazë vjetore, në rreth 6 miliardë lekë (2 miliardë lekë më pak se plani) duke vazhduar të reflektojnë shtrembërimin e tregut, pas importeve të larta të dhjetorit, në pritje të hyrjes në fuqi të akcizave të reja nga 1 janari 2014.
Fundi i tremujorit të parë pritej të tregonte të saktë tendencën e të hyrave nga tatim fitimi, me financat që shpresonin që të mblidhnin 50% më shumë të ardhura se janar-mars i vitit të kaluar, si rrjedhojë e rritjes së tatim fitimit nga 10 në 15% nga 1 janari (në bazë të skemës së re, tatim fitimi paguhet një herë në tre muaj, jo çdo muaj si më parë). Ndonëse ritmi i mbledhjes së këtij zëri u përmirësua në shkurt-mars, pas një janari të dobët, sërish të hyrat nga ky zë u shtuan vetëm me rreth 18% me bazë vjetore për tremujorin 2014, duke treguar se rritja e tatim fitimit për bizneset nuk po sjell rezultatet e planifikuara në buxhet.
Të ardhurat nga sigurimet shoqërore ranë me 5.7%, ndërsa të hyrat nga sigurimet shëndetësore u dyfishuan në 2.3 miliardë lekë, duke qenë faktori i tretë pas TVSH-së dhe ndihmave që ndikuan në rritjen e të ardhurave në buxhet. Rritja erdhi pas ndryshimit të skemës në janar, ku sigurimet shëndetësore llogariten tashmë në bazë të pagesës reale, jo asaj maksimale.
Të ardhurat jotatimore ranë me 6.5%, ku bie në sy rënia e transferimit të fitimit nga Banka e Shqipërisë që u reduktua me 57.4%.

Ndërkohë, vijon problematika e pushtetit vendor, që paraqitet me një rezultat të të ardhurave në tre muaj 4.4 për qind më pak se shifra e planifikuar, duke qenë gjithashtu 3.5 për qind më pak se sasia e të ardhurave të grumbulluara një vit më parë – në një vit elektoral – nga administrata e mëparshme.

Investimet me financim të brendshëm kanë qenë 72.4 më të ulëta sesa plani tremujor i tyre dhe, madje, 81 për qind më të ulëta se një vit më parë. Kjo, në një kohë që qeveria Rama ka rritur me 0.9 për qind shpenzimet për pagat e buxhetorëve.

Këto rezultate janë mbështetur fuqishëm mbi politikën e preferuar të qeverisë së majtë: marrjen e borxhit. Huamarrja e brendshme ka qenë 170% më e madhe se shifra e planifikuar, duke treguar kështu paaftësinë e Financave për të mbuluar me rritjen e parashikuar dhe të premtuar të ekonomisë dhe të të ardhurave fiskale shpenzimet e buxhetit. Ndërkohë, huaja e marrë afatgjatë jashtë vendit ka qenë 44.2 për qind më e lartë se ajo e planifikuar dhe gati 7% më e madhe se një vit më parë.