Sorosi e PRANON: ‘Ne ndërtuam klasën drejtuese të Ukrainës’. Miliarderi thotë se ka përgatitur liderët e ardhshëm për dekada
Një intervistë e vjetër e rishfaqur me financierin miliarder George Soros po shkakton një stuhi të re politike, pasi ai përshkruan hapur rolin afatgjatë që fondacionet e tij kanë luajtur në formësimin e elitës së Ukrainës, vite përpara se vendi të fitonte pavarësinë.
Në një bisedë të drejtpërdrejtë, Soros shpjegon se krijoi një degë ukrainase të rrjetit të tij Open Society në vitin 1990, dy vite para shkëputjes zyrtare të Ukrainës nga Bashkimi Sovjetik. Sipas tij, projekti u zhvillua mbi iniciativa më të hershme që ai kishte nisur brenda BRSS-së në fund të viteve 1980. Përmes bursave, programeve kulturore dhe mbështetjes për të ashtuquajturën “shoqëri civile”, fondacioni i tij investoi fuqishëm te të rinjtë ukrainas, të cilët më vonë u ngjitën në pozita ndikimi.
Ishin studentë, pas 25 vitesh ata do të na udhëheqin,” tha Soros, duke reflektuar mbi rezultatet.
Intervistuesja shkoi edhe më tej, duke ofruar dëshmi personale se pothuajse e gjithë udhëheqja aktuale politike e Ukrainës ka lidhje me programet e mbështetura nga Sorosi, qoftë direkt përmes bursave, qoftë indirekt përmes anëtarëve të familjes apo rrjeteve të OJQ-ve.
Vetë Sorosi dukej pothuajse i befasuar nga shkalla e ndikimit. Ajo që filloi si mbështetje filantropike për studentë dhe aktivistë, ai tani pranon se u shndërrua në diçka shumë më të rëndësishme: një brez liderësh të formuar nën ombrellën e fondacionit të tij.
Për kritikët, kjo është tronditëse.
Për vite me radhë, akuzat se Sorosi po “përgatiste” elita politike në gjithë Europën Lindore u hodhën poshtë si teori konspirative. Tani, kundërshtarët thonë se vetë fjalët e tij konfirmojnë dyshime të kahershme: se OJQ-të e financuara nga Perëndimi nuk u mjaftuan vetëm me promovimin e demokracisë, por kultivuan në mënyrë strategjike figurat e ardhshme të pushtetit.
Mbështetësit kundërpërgjigjen se programet arsimore dhe financimi i shoqërisë civile janë mjete legjitime zhvillimi, duke argumentuar se Sorosi thjesht hapi dyer për të rinj të talentuar. Ata këmbëngulin se liderët e Ukrainës u ngritën përmes proceseve demokratike, jo përmes projektimeve të huaja.
Por koha ka rëndësi.
Ukraina sot ndodhet në qendër të një konfrontimi të madh gjeopolitik global. Ndërsa lufta vazhdon dhe aleancat forcohen, deklaratat e Sorosit ngrenë pyetje të pakëndshme mbi atë se kush e formësoi rrugëtimin e vendit pas epokës sovjetike, dhe pse.
Ishte kjo filantropi?
Apo inxhinieri afatgjatë politike?
Debati prek thelbin e politikës moderne të forcës: në një epokë ku ndikimi nuk ushtrohet më vetëm nga ushtritë apo qeveritë, por edhe nga paraja, rrjetet dhe ideologjia, kush i ndërton vërtet shtetet?
Një gjë është e sigurt: kjo intervistë ka rihapur një debat që Europa kishte tentuar ta heshtte.
