TTW: Sektori i turizmit në Shqipëri përballet me rënie! Çmimet e larta të ushqimeve dëmtojnë reputacionin
Nga Tuhin Sarkar, Travel and Tour World
Industria e turizmit në Shqipëri ka hyrë në vitin 2026 me një pengesë të papritur, pasi shifrat zyrtare zbulojnë rënien e parë të mbërritjeve të huaja në janar që nga rimëkëmbja pas pandemisë. Të dhënat e publikuara nga INSTAT konfirmojnë se 552,187 shtetas të huaj hynë në Shqipëri në janar 2026, duke përfaqësuar një rënie prej 1.5 përqind krahasuar me të njëjtën periudhë në vitin 2025. Edhe pse rënia në përqindje mund të duket e kufizuar, rëndësia e saj simbolike është e konsiderueshme. Për disa vite radhazi, Shqipëria kishte regjistruar rritje të pandërprerë të janarit, duke sinjalizuar zgjatjen e sezonit të saj turistik përtej kulmeve tradicionale të verës. Kjo tkurrje e fundit sugjeron që periudha e zgjerimit të shpejtë mund të jetë duke u moderuar. Të dhënat pasqyrojnë një ndryshim në moment sesa një kolaps, megjithatë ato ngrenë pyetje të rëndësishme në lidhje me konkurrueshmërinë, presionet e çmimeve dhe cenueshmërinë sezonale ndërsa Shqipëria lundron në një fazë më të pjekur të zhvillimit të turizmit.
Një kontrast i fundit me rritjen dyshifrore të kohëve të fundit
Shifrat e janarit 2026 janë në kontrast të thellë me performancën në vitet e fundit. Në janar 2025, mbërritjet e huaja u rritën me 14.5 përqind krahasuar me vitin e kaluar. Në janar 2024, rritja ishte edhe më e fortë, duke arritur gati 30 përqind. Këto rritje pasuan rritjen e turizmit në Shqipëri pas vitit 2022, kur vendi fitoi me shpejtësi popullaritet midis udhëtarëve evropianë që kërkonin destinacione alternative mesdhetare. Zgjerimi i vazhdueshëm e kishte pozicionuar Shqipërinë si një nga tregjet turistike me rritjen më të shpejtë në Ballkan. Rrugët në Tiranë ishin dukshëm më të ngarkuara gjatë muajve të dimrit, ndërsa qytetet historike si Berati dhe Gjirokastra raportuan rritje të numrit të vizitorëve jashtë sezonit të pikut. Në këtë sfond, një rënie prej 1.5 përqind shënon një ndryshim të qartë në drejtim. Ndërsa nuk i fshin fitimet e mëparshme, tregon se faza e përshpejtimit të jashtëzakonshëm po ftohet dhe po hyn në një trajektore më të matur.
Kushtet e motit fajësohen për ngadalësimin në fillimin e vitit
Përfaqësuesit e industrisë ia kanë atribuar një pjesë të rënies së janarit kushteve të pafavorshme të motit. Reshjet e dendura të shiut dhe temperaturat më të ftohta gjatë muajit thuhet se dekurajuan pushimet afatshkurtra në qytet dhe udhëtimet rajonale nga tregjet fqinje evropiane. Tërheqja e turizmit dimëror të Shqipërisë mbështetet ndjeshëm në eksplorimin kulturor, gastronominë dhe përvojat urbane sesa në turizmin e bazuar në borë. Si rezultat, moti i keq i vazhdueshëm mund të kufizojë vizitat në natyrë dhe të zvogëlojë lëvizshmërinë e vizitorëve. Udhëtarët me itinerare të shkurtra, të cilët zakonisht rezervojnë udhëtime spontane dimërore, mund të kenë shtyrë ose anuluar udhëtimet për shkak të kushteve të paparashikueshme. Ndërsa moti mbetet një faktor i përkohshëm, ndikimi i tij në performancën e fillimit të vitit nënvizon mbështetjen e vazhdueshme të Shqipërisë në modelet e favorshme të klimës gjatë muajve jashtë orarit të pikut. Diversifikimi i ofertave të turizmit dimëror dhe forcimi i atraksioneve të brendshme mund të zvogëlojë ndjeshmërinë ndaj ndërprerjeve të tilla sezonale në vitet e ardhshme.
Çmimet në rritje të ushqimeve rrisin shqetësimet për konkurrueshmërinë
Përtej ndikimeve të motit, operatorët e tregut kanë theksuar rritjen e çmimeve të restoranteve dhe ushqimeve si një çështje në zhvillim. Megjithëse akomodimi në Shqipëri mbetet relativisht i përballueshëm sipas standardeve evropiane, kostot e rritura të ngrënies rrezikojnë të dëmtojnë reputacionin e vendit si një destinacion i drejtuar nga vlera. Konkurrenca e çmimeve ka qenë qendrore për tërheqjen e Shqipërisë, veçanërisht midis udhëtarëve nga Evropa Jugore dhe Perëndimore. Vizitorët që kërkojnë përvoja të përballueshme mesdhetare mund të rishqyrtojnë destinacionet nëse kostot e përditshme rriten ndjeshëm. Sipas palëve të interesuara lokale të turizmit, inflacioni i mikpritjes ka filluar të ndryshojë perceptimin e vizitorëve. Ndërsa hotelet vazhdojnë të ofrojnë çmime konkurruese, faturat më të larta të restoranteve mund të ndikojnë në kënaqësinë e përgjithshme të shpenzimeve. Ruajtja e çmimeve të ekuilibruara në të gjithë zinxhirin e furnizimit me turizëm do të jetë thelbësore nëse Shqipëria synon të mbajë një kërkesë të qëndrueshme gjatë gjithë vitit pa sakrifikuar avantazhin e saj të përballueshmërisë.
Rritja e vitit 2025 ka treguar tashmë shenja moderimi
Ngadalësimi në janar 2026 nuk ndodhi në mënyrë të izoluar. Gjatë gjithë vitit 2025, mbërritjet e huaja arritën në 12.4 milionë, një rekord në terma absolutë. Megjithatë, rritja u ngadalësua në 6.6 përqind, shkalla më e ulët vjetore e zgjerimit që nga fillimi i rimëkëmbjes nga pandemia. Ky moderim sugjeroi që rritja e jashtëzakonshme e Shqipërisë pas vitit 2022 po stabilizohej gradualisht. Fazat e zgjerimit të shpejtë shpesh kalojnë në periudha konsolidimi ndërsa destinacionet piqen. Prandaj, tkurrja e janarit mund të pasqyrojë një përshtatje natyrore dhe jo një rënie strukturore. Megjithatë, shifrat shërbejnë si një kujtesë se rritja e qëndrueshme dyshifrore është e vështirë të mbahet pafundësisht. Planifikimi strategjik, diversifikimi i tregut dhe menaxhimi i kostos do të përcaktojnë nëse Shqipëria mund ta shndërrojë popullaritetin e saj në stabilitet afatgjatë dhe jo në rritje afatshkurtra.
Lëvizjet e përgjithshme kufitare paraqesin një pamje të përzier
Ndërsa mbërritjet e huaja ranë, hyrjet totale kufitare në Shqipëri në fakt u rritën. INSTAT raporton se 1,196,550 shtetas shqiptarë dhe të huaj hynë në Republikën e Shqipërisë në janar 2026, duke shënuar një rritje prej 3.3% krahasuar me janarin 2025. Ndërkohë, 1,343,073 individë u larguan nga vendi, duke përfaqësuar një rënie prej 1.3% nga viti në vit. Këto shifra sugjerojnë rritje të lëvizshmërisë midis shtetasve shqiptarë, duke kompensuar rënien e turizmit të huaj. Hyrjet nga shtetasit shqiptarë u rritën ndjeshëm në 644,363, duke reflektuar një rritje prej 7.8%. Largimet e shtetasve shqiptarë u rritën gjithashtu me 3.1% në 740,160. Në të kundërt, largimet e shtetasve të huaj ranë me 6.2% në 602,913. Divergjenca midis modeleve të udhëtimit vendas dhe të huaj thekson rëndësinë e analizimit të të dhënave të turizmit përtej numrave kryesorë të mbërritjeve.
Udhëtimet personale dominojnë, por vizitat e biznesit bien ndjeshëm
Sipas INSTAT, 98 përqind e shtetasve të huaj që hynë në Shqipëri në janar 2026 e bënë këtë për arsye personale, duke përfshirë turizmin, kohën e lirë dhe vizitat familjare. Megjithatë, ky segment shënoi një rënie prej 1.4 përqind krahasuar me janarin e kaluar. Më konkretisht, hyrjet për qëllime biznesi dhe profesionale ranë me 5.7 përqind. Rënia më e ndjeshme e udhëtimeve të biznesit mund të pasqyrojë ngadalësime sezonale të korporatave ose aktivitet të reduktuar të konferencave gjatë muajve të dimrit. Mund të sinjalizojë gjithashtu kujdes më të gjerë ekonomik rajonal që ndikon në lëvizshmërinë e korporatave. Turizmi i biznesit, megjithëse më i vogël në vëllim krahasuar me udhëtimet e kohës së lirë, kontribuon në mënyrë disproporcionale në nivelet e shpenzimeve. Rritja e qëndrueshme në këtë segment mund të ofrojë stabilitet më të madh gjatë luhatjeve sezonale në turizmin e kohës së lirë.
Varësia rajonale mbetet e përqendruar në Evropën Jugore
Përbërja gjeografike e hyrjeve të huaja sqaron më tej dinamikën e turizmit të Shqipërisë. Evropa Jugore përbën 88 përqind të hyrjeve evropiane, ndërsa Evropa Perëndimore kontribuon 6 përqind. Ky përqendrim nënvizon varësinë e Shqipërisë nga tregjet rajonale të afërta. Udhëtimet me destinacione të shkurtra dominojnë fluksin e vizitorëve, duke e bërë Shqipërinë të ndjeshme ndaj ndryshimeve ekonomike rajonale, ndryshimeve të kursit të këmbimit dhe ndërprerjeve të transportit. Zgjerimi i shtrirjes në tregje të reja evropiane ose të udhëtimeve me destinacione të gjata mund të rrisë qëndrueshmërinë, megjithëse kjo do të kërkonte më shumë lidhje ajrore dhe investime në marketing. Aktualisht, struktura e turizmit të Shqipërisë mbetet e ankoruar fort në modelet rajonale të lëvizshmërisë./ Përshtati Boldnews.al
