Standard.al

Djali me kafkë

Donna Tartt

young man with a skullGjatë kohës që ndenja I ngujuar në Amsterdam, e pashë për herë të parë pas kaq vjetësh mamanë në ëndërr. Isha mbyllur në atë dhomë hoteli për më shumë se një javë, pa I telefonuar askujt e pa dalë prej dhomës nga frika; zemra më kërcente e më përpëlitej në kraharor edhe prej zhurmave më të zakonshme: tringëllima e ashensorit, rrapëllima e rrotave të karrocave të shërbimit në dhomë, madje edhe këmbanat e orëve të kishave çdo gjashtëdhjetë minuta, de Westertoren, Krijtberg, oshtimë kjo ndjellakeqe, paralajmërim gjëme me një bukuri përrallore. Gjatë ditës ulesha te këmbët e shtratit dhe përpiqesha të zgjidhja misterin e lajmeve në gjuhën holandeze në televizor (gjë e pamundur, meqë nuk dija asnjë fjalë holandisht) dhe, kur dorëzohesha, ulesha pranë dritares e ia ngulja sytë kanalit, me pallton prej lëkure gamilesh mbi rroba, sepse isha larguar nga Nju Jorku me shumë ngut dhe gjërat që kisha marrë me vete, nuk ishin të mjaftueshme të ngrohta, madje as për mjediset e brendshme. Jashtë gjithçka ishte në lëvizje, gjithë gjallëri. Ishte periudhë Krishtlindjesh, dritat vezullonin netëve në urat e kanalit; dames en heren me faqe të kuqe, me shallë që u valëviteshin nga era brisk ftohtë, lëviznin me biçikleta në rrugën e shtruar me kalldrëm, me pemën e Krishtlindjeve të lidhur në zgarën e pasme. Pasditeve, një orkestër amatorësh luante himnet e Krishtlindjeve, që ndeheshin pezull të brishta e metalike në ajrin dimëror.

Tabaka kaotike të shërbimit në dhomë: cigare pafund;vodkë pakëz e ngrohtë nga dyqanet “Duty free”. Gjatë atyre ditëve të paqeta të ngujimit, arrita të njihja çdo milimetër të dhomës, ashtu siç njeh një I burgosur qelinë e vet. Ishte hera ime e parë në Amsterdam; nuk kisha parë pothuajse asgjë të atij qyteti, dhe prapë, vetë ajo dhomë, me bukurinë e saj të zymtë, të ftohtë, të parrahur nga dielli, të ofronte një ndjesi entuziaste të Evropës Veriore, një model në miniaturë të Holandës; morali I kulluar protestant I gërshetuar me luksin shumë ngjyrës të sendeve të blera nga anijet tregtare të ardhura nga Lindja. Po e kaloja kohën jashtë çdo logjike të shëndoshë, duke shqyrtuar deri në imtësi një çift pikturash të vogla në vaj, me korniza të lyera në ar, të varura mbi tryezën e punës, njëra e disa fshatarëve që po patinonin mbi një pellg akulli pranë një kishe, tjetra e një varke që po troshitej në një det të egër dimëror: kopje dekorative, asgjë e veçantë, por unë i shqyrtoja të dyja, si të mbartnin, me një gjuhë të koduar, çelësin e sekretit të shpirtit të mjeshtërve të lashtë flamandë. Jashtë, breshri përplasej mbi parvazet e dritareve dhe kërcente në kanal; dhe, edhe pse mbulesat ishin të qëndisura me fije ari dhe tapeti ishte I butë, përsëri, si dikur, drita dimërore derdhte brenda nuancat mishngjethëse të vitit 1943, mizoritë dhe mungesën e gjithçkaje, çajin – një lëng pa sheqer dhe stomakun e uritur.

Çdo mëngjes herët, ndërsa jashtë ishte ende errësirë, përpara se të këmbeheshin ndërresat e shërbimit e holli të mbushej me njerëz, zbrisja poshtë për të marrë gazetat. Personeli i hotelit vinte vërdallë me zëra pëshpëritës e hapa të qetë, sytë e tyre rrëshqisnin mbi mua, amerikanin e dhomës 27, që kurrë nuk zbriste poshtë gjatë ditës, si të isha i padukshëm; dhe unë mundohesha ta bindja veten se menaxheri i natës (me kostum të errët, flokë të prerë fare shkurt e size me bishta të trashë) me siguri që do të bënte njëfarë përpjekjeje për të shmangur trazirat dhe reagimet e tepruara.

Në “Herald Tribune” nuk kishte asnjë lajm për situatën time të vështirë, por ngjarja kishte mbushur gazetat holandeze: turra gazetash në një gjuhë të panjohur, që vareshin në mënyrë ironike nga aftësitë e mia kuptimore. Onopgeloste moord (holandisht: vrasje e pazgjidhur – sh.përkthyesit). Onbekende (holandisht: vrasësi nuk dihet). Unë ngjitesha lart, kthehesha përsëri në shtrat- me gjithë rroba, sepse dhoma ishte shumë e ftohtë- dhe I hapja gazetat mbi batanije: fotografi makinash policie, shirita të verdhë që kufizonin skenën e krimit; titujt nuk mund t’i deshifroja dhe, ndonëse nuk dukej që ta kishin emrin tim, ishte e pamundur të dija me siguri në s’kishin vërtetë asgjë për mua apo po ia fshihnin këtë publikut.

Dhoma. Radiatori. Një amerikan me një të kaluar kriminale. Uji i kanalit në ngjyrë jeshile ulliri.

Ngaqë kisha ftohtë, isha sëmurë dhe pjesën më të madhe të kohës nuk dija ç’të bëja (nuk kisha marrë me vete ndonjë libër dhe as rroba të ngrohta), ndaj e kaloja pjesën më të madhe të ditës në shtrat. Gjatë natës, shumë shpesh më dilte gjumi mes krakëllimës së faqeve të zhubravitura të gazetave, dhe pjesa më e madhe e ëndrrave të mia ishin të përbaltura me të njëjtin ankth të papërcaktuar që më lëvrinte në gjak edhe gjatë orëve kur isha zgjuar; çështje gjyqësore, valixhe të hapura mbi pista avionësh e plaçka të shpërndara përreth, korridore pa fund aeroportesh, ku vrapoja për të kapur avionë që e dija se nuk do t’i arrija kurrë.

Ngaqë kisha temperaturë të lartë, shihja një sërë ëndrrash të çuditshme e tejet reale, teksa përpëlitesha I larë në djersë në shtrat, pa e ditur në ishte ditë apo natë. Por natën e fundit e më të keqen pashë në ëndërr mamanë; një ëndërr e shkurtër, misterioze, që dukej më shumë si një vegulli e mbinatyrshme. Isha në dyqanin e Hobit – ose, më saktë, në një hapësirë fantazmagorike ëndrre, që dukej si një version i skicuar I dyqanit – kur ajo u shfaq papritmas pas shpinës sime nëpërmjet shëmbëlltyrës së saj në pasqyrë. Kur e pashë, shtanga I tëri nga lumturia; ishte ajo, deri në përimtimin më të vogël, me po ato quka që kishte pasur realisht, duke më buzëqeshur, më e bukur dhe aspak më e plakur, me flokët e zinj dhe atë përdredhjen interesante të këndeve të buzëve, jo si ëndërr, por si një prani që e mbushi të gjithë dhomën; një energji e pashoqe, një tjetër qenie e gjallë aty. Por, edhe pse dëshiroja me gjithë shpirt, e dija që nuk mund të kthehesha e ta shihja drejtpërdrejt, sepse do të shkelja ligjet e botës sime e të së sajës; ajo kishte ardhur tek unë në të vetmen mënyrë që kishte mundur, dhe sytë tanë mbetën të takuar mbi qelqin e pasqyrës për një çast të gjatë; por tamam atëherë kur u duke se ajo po hapte gojën për të folur, me një pamje ku shkriheshin njëherazi gëzimi, ndjenja e fuqishme, mërzia, një mjegull hyri midis nesh dhe unë u zgjova.

Fragment nga romani “Gardalina”, ka fituar “Pulitzer 2014”

Comments are closed.