BSH: Të gjitha bankat që operojnë në Shqipëri kaluan “stress-test”-in

0

Ervin Kaduku

bankaKreditë e humbura kishin vlerën e 42 miliardë lekëve në fund të nëntorit 2012. Totali i kredive në vonesë ka arritur në 23%

 

Banka e Shqipërisë bën të ditur se, bankat tregtare në vend e kanë kaluar testin e stresit edhe për vitin 2013, duke garantuar qëndrueshmërinë e sistemit edhe në periudhë afatmesme.

Pas analizës që ndërmori BSH-ja, mësohet se mos shlyerja e kredisë ka shtuar rrezikun, por nuk është një element kërcënues për bankat. Moskthimi i kredive nuk vepron menjëherë, kështu që bankat kanë kohë të mjaftueshme të mirëkapitalizohen. “Edhe ky test është bërë duke marrë në konsideratë dy skenarë. I pari, skenari bazë i testit bazohet në ecurinë normale të ekonomisë dhe treguesve ekonomiko-financiarë dhe testi i dytë ai i stresit, merr në konsideratë tre elemente të tjera si, ngadalësimin e mëtejshëm të kreditimit, rritjen e normave të interesit të tregut, dhe e treta zhvlerësimi i monedhës kombëtare”.

Situata
Testimi i stresit tregon se sektori bankar është në përgjithësi elastik ndaj goditjeve të supozuara. Në rast të skenarëve negativë, të cilat përfshijnë supozimet e rënies së normave të rritjes së PBB-së, ngadalësimin e kredisë dhe zhvlerësimin e lekut, lind nevoja që banka individuale mund të kenë nevojë për kapital shtesë.
Nën presionin e zhvillimeve ndërkombëtare dhe aktivitetit të brendshëm ekonomik, Banka e Shqipërisë këshillon që bankat duhet të monitorojnë me kujdes veprimtarinë e tyre për të mbajtur një nivel të përshtatshëm të kapitalit në çdo rast. Rezultatet e stresit tregojnë se ekspozimi për bankat greke nga rreziqet e bankave mëma ka rënë ndjeshëm, ndërsa ekspozimi i bankave italiane që veprojnë në Shqipëri vazhdon të jetë relativ.
Banka e Shqipërisë vlerëson se kushtet e shtrënguara të kreditimit mund të ngadalësojë rritjen ekonomike e cila, nga ana tjetër, mund t’u kthehet bankave si një faktor negativ. Banka e Shqipërisë ka kryer të plotë vlerësimin cilësor dhe sasior të portofolit të kredive në sistemin bankar. Gjatë kësaj periudhe, pjesa e kredive të ristrukturuara është rritur gradualisht dhe pjesa e tyre që po kthehen në ato cilësi është inkurajuese. Banka e Shqipërisë ka mbrojtur me kujdes përdorimin e ristrukturimit, si një praktikë efektive për të menaxhuar kreditë me probleme në sistemin bankar.
BSH vlerëson se sistemi bankar duhet të analizojë me kujdes mjaftueshmërinë e kapitalit dhe nivelet e likuiditetit. “Bankat duhet të kryejnë vlerësime të sakta në lidhje me nevojat e tyre në përputhje me profilin e tyre të rrezikut”, – thuhet në analizën që shoqëron testin e stresit. Para së gjithash, bankat kanë të nevojshme për të vazhduar përmirësimin e procesit të monitorimit në vijim, si forcimin e strukturave përkatëse për vlerësimin e cilësisë së huamarrësit dhe mbledhjen e kredive.

Kreditë e humbura
Në vlerë absolute, sipas Shoqatës Shqiptare të Bankave, kreditë e humbura kishin vlerën e 42 miliardë lekëve në fund të nëntorit 2012. Totali i kredive në vonesë ka arritur në 23%, kreditë e humbura zënë ende më pak se një të tretën e tyre. Pjesa më e madhe e kredive me probleme janë ato të cilësuara si “nën standarde” dhe që përfshijnë vonesat nga tre deri në gjashtë muaj. Kjo është edhe kategoria e parë që, sipas rregullores së Bankës së Shqipërisë, cilësohet si kredi me probleme.
Vendet e tjera të rajonit kanë një standard më liberal dhe vlerësojnë si kredi me probleme vetëm ato me vonesë më shumë se gjashtë muaj. Nëse edhe në Shqipëri do ta bënim vlerësimin sipas të njëjtit standard, shkalla e kredive me probleme do të ishte 12.4%.

 

 

Kosovë, bankat rezultojnë me humbje në vitin 2012

 

Fundi i vitit të kaluar vërtetoi se bankat tregtare në Kosovë kanë hyrë në një situatë shqetësuese, karakterizuar me bllokim dhe me rritjen e humbjeve. Sipas raporteve financiare të tetë bankave, të cilat sivjet kanë një metodologji tjetër dhe ofrojnë më shumë informacione për afarizmin, humbje kanë pasur tri banka, ndërsa në fund të vitit 2011 asnjëra nuk ishte në minus. Qendra për Hulumtime Strategjike dhe Sociale STRAS njofton se humbjet e përgjithshme në tremujorin e fundit të vitit të kaluar ishin 9.7 milionë euro, ose 55 për qind më të larta se në tremujorin paraprak.
Ndërkaq, shumë tregues të tjerë flasin për bllokim. Krahasuar me fundin e shtatorit kreditimi u rrit 0.2 për qind, kurse depozitat – 3 për qind. Një bankë ka mbi 38 milionë euro në depozita, por nuk jep asnjë cent kredi. Pavarësisht nga kjo situatë, bankat kanë realizuar të ardhura nga interesat 33 për qind më të larta.
“Duke pasur parasysh këtë situatë, bankat tregtare duhet të jenë më të kujdesshme, meqenëse as viti 2013 nuk do të jetë më i lehtë si viti i kaluar. Ato, në rend të parë, me qëllim të rritjes së depozitave duhet të pasurojnë paketën e tyre të ofertave, ndërsa paranë të nxjerrin në treg përmes kreditimit me kushte shumë më të favorshme se deri më tani. Kjo do të ringjallte ekonominë, do të rriste likuiditetin dhe aftësinë të ndërmarrjeve. Kjo, në të njëjtën kohë në mënyrë direkte ndikon në forcimin sistemit bankar në Kosovë”, – thuhet në njoftimin e STRAS-it.